RETINOBLASTOMA ve GENETİK

 

ÖZET

Hastalığın karakteristiği. Retinoblastoma (RB), genellikle 5 yaş öncesinde çocuklarda görülen ve retinada gelişen kötü huylu (malignant) tümördür. Retinoblastoma, RB1 isimli genin her iki kopyasında da kanseri önceden hazırlayan mutasyonların olduğu hücrelerde görülür. RB tek odaklı veya çok odaklı olabilir. Hastaların % 60' ı tek taraflı - unilateral (tek gözünde ) hastalığı taşır ve bunların ortalama teşhis süresi 24 aydır. Geri kalan yaklaşık % 40 lık bölüm ise iki taraflı - bilateral ( her iki gözünde ) hastalığı taşır ve ortalama teşhis süresi 15 aydır. Heterozygous ( bir veya birden fazla kromozom loci' de farklı allele' e sahip ) hastalarda , bir RB1 allele' in de ( allele - her hangi bir kromozumun spesifik bir yerindeki gen serisini oluşturan çiftlerin bir üyesi ) kanser hazırlayıcı mutasyon bulanması durumunda, buna germline mutasyon ( germline mutasyon - değişmiş genin sperm veya yumurtada olması durumu, böylece değişmiş gen bir sonraki jenerasyona geçer ) denir ve kalıtımsal önceden oluşma vardır. Bu tür hastalar da diğer RB-ilişkili (göz dışı) tümörleri geliştirme riski yüksektir. Erken teşhis ve tedavi RB ve RB-ilişkili tümörlerde ölüm oranını düşürür ve hayat süresini uzatır.

Teşhis/Test. RB' nin klinik teşhisi genellikle indirect opthalmoscopy yöntemi ile hastanın göz fundusu incelenerek yapılır. Görünteleme çalışmaları ile teşhis desteklenebilir ve tümörün aşaması (büyüklüğü) belirlenebilir. Labaratuvar da beyaz kan hücrelerinden alınan DNA kullanılarak RB1 geninin ( chromosomal locus 13q14.1-q14.2 ) direk DNA testi yapılabilmektedir. Bu test sayesinde RB ye yatkınlığı olan bireylerin % 80' in de germline mutasyontanımlanabilir. İndex vaka ' da (ailede hastalığın ilk kez görülmesi durumu ) RB1 gen mutasyonun tespit edilebilmesi, tümörün çok odaklı, tek odaklı olamsına, aile öyküsünün pozitif, negatif olmasına ve test yönteminin sensitivity' sine ( duyarlılığına) bağlıdır.

Getetik Danışma. Retinoblastomaya yatkınlık RB1 genindeki germline mutasyonlar sayesinde olur ve autosomal dominant olarak aktarılır. (autosomal dominant - Describes a trait or disorder in which the phenotype is expressed in those who have inherited only one copy of a particular gene mutation (heterozygotes); specifically refers to a gene on one of the 22 pairs of autosomes (non-sex chromosomes) ) Proband' ın (proband - index vaka ) aile üyeleri için risk proband' ın germline RB1 mutasyonu olup olmadığına bağlıdır. Proband' ın beyaz kan hücreleri' nin (veya diğer tümör oluşmamış hücreleri ) DNA' sı kullanılarak moleküler genetik testi ve retinoblastoma tümörü kansere yatkın RB1 mutasyonunu tespit edebilir. Eğer, proband' ta kansere yatkın germline mutasyon tespit edilir ise, RB1 mutasyon analizi kullanılarak kardeş ve çocuklarda genetik risk durumu çıkarılabilir. Eğer moleküler genetik test yapılamıyor veya sonuç alınamıyor ise, RB1 ' e bağlı polymorfic loci kullanılarak indirect test yapılabilir. Deneysel risk tahminleri, moleküler genetic test ve bağlantı analizi yapılamayan aileler de kullanılabilir. Anne babada germline mutasyon tespit edil di ise veya RB1 bağlantı analizi aile için bilgi sağladı ise gebelik sırasında test yapmak mümkündür.


TEŞHİS

Klinik Teşhis.

Retinoblastomanın teşhisi genellikle indirect opthalmascopy kullanılarak göz fundus kontrolü ile yapılır. CT, MRI ve USG teşhisi desteklemek için kullanılır. Tek tümör var ise unifocal-tek odaklı, birden fazla tümör var ise multifocal-çokodaklı diye tanımlanır. Tek gözde tümör oluşması durumuna unilateral-tektaraflı, her iki gözde tümör oluşması durumuna bilateral-iki taraflı denir. Bilateral duruma pinealoma eşlik eder ise trilateral-üç taraflı RB denir.

Test

Histopathology. Retinoblastomanın teşhisi histopatolojik inceleme ile doğrulanabilir. Optik sinire tümörün ulaşıp ulaşmadığı dikkatli bir inceleme ile anlaşılır.

Kromozom Analizi. Unilateral RB vakalarında %5 oranında, bilateral vakalarda %7.5 oranında, kan lenfositlerinin Cytogenetik (sitogenetik) analizi ile cytogenetiksel görülebilir deletion' lar ( deletion - DNA' nın bir kısmının olmaması) ve 13q14.1-q14.2 üzerinde yapısal yanlış oluşumlar tespit edilebilir. Önerilen cytogenik çözünürlük 600-650 band level dir ve RB vakalarının %1' inde görülen mosaik sapmaların tespit edilebilmesi için en az 30 metafaz analiz edilmelidir.

Moleküler Genetik Test.

GeneReviews designates a molecular genetic test as clinically available only if the test is listed in the GeneTests Laboratory Directory by at least one US CLIA-certified laboratory or a clinical laboratory outside the US. GeneTests does not independently verify information provided by laboratories and does not warrant any aspect of a laboratory's work; listing in GeneTests does not imply that laboratories are in compliance with accreditation, licensure, or patent laws. Clinicians must communicate directly with the laboratories to verify information

Gen. RB1, retinoblastoma ile ilişkili bilinen tek gendir.

Klinik kullanımı.

Klinik yöntemler.

Çevirenin Notu: Çevirinin bu sahfasında test yöntemleri detaylı teknik bilgi içerdiği için ingilizce metindeğiştirilmeden yerleştirilmiştir.

 




Tablo 1. RB' de kullanılan Moleküler Genetik Test Yöntemleri
Test Method
Tespit Edilen Mutasyon
Anormalliğin Tespit Oranı
Testin Yapılabilirliği
FISH
Submicroscopic deletions and translocations
>8%
Klinik
Heterozygosity testing
8%
MRPLA
Submicroscopic deletion, insions, and rearrangements
16%
Quantitative multiplex PCR
Deletions, insertions
37%
Mutation scanning
Single pair substitutions, small length mutations
70-75%
Sequence analysis
Methylation analysis
Hypermethylation of the promoter region
12%  2
All specific methods for detection of point mutations
Specific recurrent point mutations
30%
1. From Lohman et al, European Molecular Genetics Quality Network : in individuals with normal chromosome studies; refers to the ability to detect a germline mutation if one is present. Note: Table 2 lists the probability that a germline mutation would be present based on family history and tumor presentation.
2. In retinoblastoma tumor tissue

Test sonuçlarının yorumu :

 

Tablo 2. Aile Hikayesi ve Tümörün yapısına göre Proband' ta Germline Mutasyon olma olasılığı
Aile Hikayesi
Unilateral
Retinoblastoma
RB1 Germline Mutasyonunun olma olasılığı
Multifocal
Unifocal
Bilateral
Pozitif
+
100%
+
100%
+
100%
Negatif
+
~90%
+
15-90%
+
~15%

 

Proband için Test Strajesi

Aile hikayesi olan veya bilateral retinoblastoma olan bireyler için

Aile hikayesi olmayan ve unilateral retinoblastoma olan bireyler için

Genetik ile ilişkili hastalıklar

Retinoblastomaya kalıtımsal yatkınlığın olduğu durumlar ve ikincil kanserler dışındaki fenotipler RB1 mutasyonu ile ilişkili değildir.

KLİNİK TANIM

Doğal Tarih

Retinoblastoma proband'lar genellikle aşağıdaki klinik özellikleri gösterirler.

RB vakalarının %60' ı tek taraflıdır veortalama teşhis süresi 24 aydır. Geri kalan %40 iki taraflıdır ve ortalama teşhis süresi 15 aydır. Pozitif aile hikayesi olan (yaklaşık %10) kişilerde ise fundoskopik muayene yapılageldiği için tümör doğumun peşisıra olan ilk bir kaç ayda tespit edilir.

RB' nın en sık görülen emaresi beyaz kedi gözü reflexidir( leukocoria-lökokori). İkinci en sık rastlanan belirti ise strabismus (gözlerin birisinin odaklanamaması farklı yönlere bakmasıdır) Sık olmayan belirtiler ise glokom, orbita selulit, uveitis, hyphema ve vitreous hemoreji dir.

Bilateral çocukların çoğu ilk muayene teşhis edilirken , çocukların bazılarında ilk teşhis unilateral iken daha sonra gelişen tümörler ile bilateral olabilirler.

Retinoma ilişkili göz lezyonları :Bu lezyonlar retina yaralarından RB' nin kalsifike olamsıyla ortaya çıkan phtisical göze kadar değişir. İyi huylu retina tümörleri (retinocytoma veya retinoma) de bu grubun içine girerler.

İlgili tümörler.RB1 mutasyonu olan bireylerde göz dışında tümör gelişme ihtimali yüksektir. Retina benzeri bir beyin dokusu olan pineal bölgede Pinealoma gelişebilir.Retinoblastoma ile birlikte pinealomanın veya birincil neuroectodermal tümörlerin gelişmesine üç taraflı retinoblastoma denir.Pinealoma, tedavi edilebilir olan Retinoblastomanın aksine sıklıkla ölümcüldür.

Göz dışı ikincil kanserlerin olma olasılığı yüksektir. Bunlar osteosarcoma lar, yumuşak doku sarcoma ları veya melanomalardır.

 

Balpasta Dogumgunupastasi.biz